شمرده‌ايم اين قسم اشرف و اعظم دعا را مىخوانيم و اگر چه صلاحيت اين درخواستها و گرفتن اين عطيّات را نداشته باشيم با همين دعا در واقع صلاحيت و استعداد اين سؤال و قبول تقاضا را نيز مىطلبيم . امورى كه از خدا مىخواهيم همه مربوط به كمال نفس ، رشد فكر ، قوّت ايمان و حيات اخروى و معنوى است ؛ زيرا دعا كننده عرض مىكند : « اللهمَّ اجْعَلْنى اخشاكَ كَانّى اراكَ » . خشيت ، خوف و فرق بين آنها چنان كه بعضى گفته‌اند : خشيت و خوف اگر چه هر دو در فارسى به بيم و ترس ترجمه مىشوند امّا خشيت از خدا مرتبه خاصّه‌اى از خوف است . چنان كه از اين آيه كريمهء استفاده شود : « انَّما يَخْشَى اللَّه مِنْ عِبادِهِ الْعُلَماء » « 1 » اين خشيت براى علما و دانشمندان حاصل مىشود . بر حسب آنچه از خواجه طوسى « 2 » حكايت شده است آن ،

--> ( 1 ) - « و از ( ميان ) اصناف بندگان ، تنها مردان دانا مطيع و خداترسند » . ( سورهء فاطر ، آيهء 28 . ( 2 ) - چون در هنگام نوشتن اين كتاب - چنانچه قبلًا گفتم - دسترسى به مآخذنداشتم لذا به نقل مضمون كلام محقق طوسى اكتفا شد . سپس بعد از بازگشت از سفر ، مراجعه شد ، حاصل فرمايش محقق - بر حسب نقل فروق اللغات جزائرى - اين است : « ان الخوف والخشية و ان كانا فىاللغة بمعنى واحد الا ان بين خوف‌اللَّه وخشيته فى عرف ارباب القلوب فرقاً وهو ان الخوف تألم النفس من العقاب المتوقع بسبب ارتكاب المنهيات ، والتقصير فى الطاعات وهو يحصل لاكثر الخلق وان كانت مراتبه متفاوتة جداً والمرتبة العليا منه لاتحصل الاللقليل . والخشية : حالة تحصل عند الشعور بعظمة الخالق و هيبته و خوف الحجب عنه ، وهذه حالة لاتحصل الا لمن اطلع على حال الكبرياء وذاق لذة القرب ولذا قال تعالى : « انَّما يَخْشَى اللَّه مِنْ عِبادِهِ الْعُلَماءُ » فالخشية : خوف خاص و قد يطلقون عليهاالخوف انتهى كلامه . قلت : ويؤيد هذا الفرق أيضاً قوله تعالى يصف المؤمنين : « يخشون ربهم و يخافون سوء الحساب » حيث ذكر الخشية في جانبه سبحانه والخوف فى جانب الحساب » . ( فروق اللغات ، باب الخاء ، ص 118 - 119 ) . و همين مضمون را با همين عبارات ، علامه مجلسى در بحار ، ج 67 ، ص 360 از اوصاف الاشرافِ محقق طوسى نقل فرموده و ظاهر اين است كه : فروق اللغات ، آن را از بحار اخذ كرده است .